Defo topolojik jwe yon wòl enpòtan nan pwosesis tranzisyon faz la. Lè w pran teyori fòmasyon linivè bonè kòm egzanp, apre Big Bang la, linivè a te refwadi rapidman, sa ki te deklanche yon seri tranzisyon faz espontane. fizisyen teyorik, tankou Tom Kibble, te pwopoze ke defo topolojik ta dwe pwodwi ansanm ak tranzisyon faz sa yo nan degrengole tanperati, ak domaj sa yo ke yo rekonèt kòm fisèl cosmic. Piske li toujou difisil pou dirèkteman obsève pwosesis fòmasyon fisèl cosmic yo pa mwayen eksperimantal aktyèl la, moun yo ap eksplore tou itilizasyon lòt sistèm pou etidye defo topolojik yo, ak materyèl pwopòsyon yo bay yon platfòm ideyal pou etidye pwosesis fòmasyon defo topolojik yo. nivo mikwoskopik. Nan etid la nan materyèl pwopòsyon, domaj topolojik yo pa sèlman pwodwi nan plonje tanperati, men tou, domaj topolojik pasajè yo ka pwodwi pa eksitasyon gwo bout bwa femtosecond, ak domaj sa yo souvan pwovoke pwopriyete oswa tranzisyon faz ki pa egziste nan ekilib, tankou limyè- pwovoke tranzisyon faz izolan-metal ak konpòtman ki sanble ak sipèkonduktif. Menm jan ak pwoblèm nan fisèl cosmic, fòmasyon dinamik nan foto-pwovoke defo topolojik te manke obsèvasyon eksperimantal nan echèl mikwoskopik ak echèl tan ultrashort, e gen yon mank de konsansis sou tan an egzak ki nesesè pou fòmasyon defo topolojik.

Imaj Figi 1: Femtosecond lazè-pwovoke jenerasyon defo topolojik
Yo nan lòd yo kapab etidye pwosesis fòmasyon nan defo sa yo nan tou de echèl la espasyal nan nanomèt ak echèl la tan nan femtoseconds, yon gwoup ki te dirije pa Pwofesè Sòsye nan Lekòl la nan Fizik ak Astwonomi / Zhangjiang Enstiti pou Etid Avanse ak Akademisyen Jie. Zhang nan Lekòl la nan Fizik ak Astwonomi / Li Zhendao Research Institute nan Shanghai Jiao Tong University dènyèman kolabore ak chèchè nan Shanghai University of Syans ak Teknoloji (SUSTech), inivèsite yo nan Kalifòni, Berkeley, ak Los Angeles, Brookhaven National Laboratory (BNL). ), ak University of Amstèdam (UA). An kolaborasyon ak chèchè nan University of California, Berkeley, ak Los Angeles, Brookhaven National Laboratory, ak University of Amstèdam, gwoup la te itilize yon mega-volt ultrarapid sistèm diffraction elèktron devlope poukont yo ak sipò nan National Research Instrumentation Program of Fondasyon Lachin pou Syans ak Teknoloji (CNRI), e li te obsève, an tan reyèl ak nan echèl atomik la, dinamik fòmasyon defo topolojik nan materyèl chaj-dansite-vag 1T-TiSe2 anba eksitasyon optik (figi 1). Travay la te pibliye dènyèman nan Nature Physics anba tit "Ultrafast fòmasyon nan defo topolojik nan yon vag dansite chaj 2D".
Kontrèman ak imaj dirèk defo nan espas reyèl, eksperyans sa a itilize difraksyon pou jwenn enfòmasyon estriktirèl defo, paske diferan estrikti defo fòme diferan anprent difraksyon nan espas envès (figi 2). Apre yo fin analize ak similye pik diffraction yo ak siyal yo gaye difize, ekip rechèch la avèk siksè dekode pwosesis dinamik estrikti materyèl ak domaj topolojik apre eksitasyon limyè.

Imaj 2: Reprezantasyon schématik enfòmasyon tach difraksyon ki koresponn ak distribisyon estrikti diferan
Eksperyans yo te fèt sou materyèl pwopòsyon 2D 1T-TiSe2 a, ki sibi yon tranzisyon faz vag dansite chaj (CDW) tou pre 200 K. Ekip la te jwenn nan eksperyans sot pase yo ke estrikti CDW a nan kèk nan kouch yo ka kontwole nan yon òdone fason pa yon lazè femtosecond fèb lakòz yon envèsyon nan kouch antye a lè tanperati a se pi ba pase 200 K. Kòm yon rezilta, yon domèn ak yon eta elektwonik 2D ka fòme nan koòdone nan CDW orijinal la ak CDW nan envèse a. kouch. miray domèn ak eta elektwonik ki genyen de dimansyon [Nati 595,239(2021)]. Kòm dansite enèji nan lazè ponp lan ap kontinye ogmante, kantite kouch CDW ki sibi konpòtman envèsyon estriktirèl ogmante piti piti, epi CDW ki genyen twa dimansyon konplètman transfòme nan yon CDW ki genyen de dimansyon ki pa gen okenn korelasyon ant kouch yo [Nature Communications 13, 963 (2022)].
Nan etid sa a, ekip la te chwazi tanperati mezi ki pi wo a 200 K, ki se eta a nan ki sèlman nan avyon 2D CDW egziste nan 1T-TiSe2. Lè yo analize siyal la gaye difize nan plas la diffraction, ki se apeprè 1000 fwa pi fèb pase siyal konvansyonèl Bragg pik la (figi 3), ekip la te jwenn ke CDW ki genyen de dimansyon nan fasèt la tou sibi yon pwosesis envèsyon menm jan ak twa a. CDW-dimansyon, sa vle di, gen yon envèsyon CDW ki genyen yon sèl-cheche nan fasèt la, e ke pwosesis envèsyon sa a pwovoke fòmasyon nan yon miray domèn ki gen yon dimansyon, sa vle di, domaj topolojik ki genyen yon dimansyon, nan kouch la (gade dyagram chema nan kwen anba a gòch Fig. 2).
Mèsi a rezolisyon tanporèl ultra-wo ak rapò siyal-a-bri nan sistèm nan, pandan y ap mezire mi yo domèn 1D, gwoup la tou te jwenn ke echèl la menm tan nan fòmasyon an defo akonpaye pa kèk siyal difize gaye ak distribisyon espesyal nan espas envès la. Konbine ak simulation teyorik nan siyal yo gaye difize ak dinamik ki gen rapò, ekip la te jwenn ke siyal sa yo soti nan fonon acoustic longitudinal ki te pwodwi pa eksitasyon optik, e ke fonon acoustic longitudinal sa yo se faktè ki deklanche pou fòmasyon nan domaj nan miray domèn chèn mansyone pi wo a. .
Travay sa a montre la pou premye fwa pwosesis fòmasyon defo nan echèl tan sub-picosecond ak wòl kle nan Vibration lasi nan pwosesis la, ki pral bay enfòmasyon enpòtan pou konpreyansyon nan lavni nan nati a nan matyè ki pa ekilib ak wòl nan topolojik. defo, ak metòd analiz phonon dinamik ka ede tou pou konprann pi lwen mekanis konvèsyon enèji nan materyèl pwopòsyon, materyèl tèrmoelektrik, ak lòt nouvo materyèl enèji.
Travay sa a te sipòte pa National Key Research and Development Programme of China (No. 2021YFA1400202), National Natural Science Foundation of China (NNSFC) (No. 11925505, 12005132, 11504232 and 11721091), Gwo Pwogram nan Shanghai Minisipal Komisyon nan Syans ak Teknoloji (No. 16DZ2260200), US Department of Energy (DOE) ak US National Science Foundation (NSF). Fondasyon (NSF). Doktè Yun Cheng (gradye) nan Shanghai Jiaotong University ak Dr Alfred Zong, Miller Fellow nan University of California, Berkeley (byento yo dwe Asistan Pwofesè nan Stanford University) se ko-premye otè atik la.





